مراحل تعویض خاک گلدان !

همانطور که در مقاله ی قبل توضیح دادیم، یکی از مهم‌ترین دلایل برای تعویض خاک، کاهش مواد مغذی آن می باشد، گیاه برای رشد نیاز به عناصری ضروری چون نیتروژن، فسفر و پتاسیم دارد که به مرور زمان از خاک خارج می‌شوند، حتی اگر به‌طور منظم کوددهی کنید، باز هم خاک پس از مدتی خاصیت خود را از دست می‌دهدغ در نتیجه وقتی خاک تازه و مغذی جایگزین خاک کهنه می شود، گیاه فرصت بهتری برای رشد پیدا می‌کند.در اینجا به شما نحوه تعویض خاک گلدان را آموزش می دهیم.

وسایل مورد نیاز : 

• قیچی باغبانی برای حذف ریشه‌های پوسیده یا آسیب‌دیده
• سنگریزه یا پرلیت (در صورت نیاز) برای بهبود زهکشی گلدان
• بیلچه یا دستکش باغبانی برای جابجا کردن خاک و جلوگیری از آسیب به دست‌ها
• گلدان جدید، اگر گیاه جای کافی برای رشد ندارد یا اینکه گلدان به هر دلیلی دیگر مناسب نمی باشد.
• خاک جدید و مناسب برای گیاه (برای هر گیاه، نوع خاصی از خاک نیاز می باشد؛ مثلا، کاکتوس‌ها و ساکولنت‌ها به خاکی سبک با زهکشی بالا نیاز دارند، درحالی‌که گیاهان آپارتمانی معمولی به خاک غنی با حفظ رطوبت متعادل نیاز دارند.)

برای بیرون آوردن گیاه بدون آسیب به ریشه‌ها، گلدان را کمی تکان داده و پس آن گلدان را به‌آرامی برعکس کنید، با یک دست گیاه را نگه دارید و با دست دیگر به ته گلدان ضربه بزنید تا گیاه از خاک جدا شود، اگر خاک خیلی سفت شده، می‌توانید کمی به کناره‌های گلدان فشار بیاورید یا از چاقوی باغبانی برای شل کردن خاک استفاده کنید.

پس از خارج کردن گیاه، ریشه‌ها را بررسی کنید، اگر ریشه‌های سیاه، نرم یا پوسیده بود، با قیچی تمیز آن‌ها را ببرید؛ همچنین اگر ریشه‌ها بیش‌ از اندازه در هم پیچیده شده‌اند، می‌توانید به‌آرامی آن‌ها را باز کنید تا در خاک جدید بهتر رشد کنند.

اگر از گلدان جدید استفاده می‌کنید، ابتدا یک لایه نازک از سنگریزه یا پرلیت را در کف گلدان بریزید تا زهکشی بهتری داشته باشد، بعد از آن مقداری از خاک جدید را در گلدان بریزید، به‌طوری‌که هنگام گذاشتن گیاه، ریشه‌های آن به‌درستی در خاک قرار بگیرند.

گیاه را در وسط گلدان بگذارید و سپس به‌آرامی خاک جدید را اطراف ریشه‌ها بریزید، خاک را خیلی فشرده نکنید، زیرا این کار باعث کاهش جریان هوا به سمت ریشه‌ها می‌شود؛ همچنین نباید خاک را تا لبه گلدان پر کنید؛ حدودا 2 سانتی‌متر فضای خالی در بالای گلدان برای آبیاری بگذارید.

پس از کاشت دوباره گیاه، آن را به‌آرامی آبیاری کرده تا خاک جدید کاملاً مرطوب شده و ریشه‌ها با محیط جدید سازگار شوند؛ همچنین در روزهای اول پس از عوض کردن خاک، گیاه را در مکانی با نور غیرمستقیم و دمای متعادل قرار دهید تا دچار استرس نشود. 

توجه داشته باشید که بعد از تعویض خاک یا گلدان گیاه ممکن است برگ‌های گیاه شروع به پژمرده شدن کنند، رنگ آن‌ها زرد شود و حتی، رشد گیاه متوقف شود؛ این اتفاق به دلیل تغییر شرایط می باشد، گیاهان بعد از تعویض گلدان وارد یک دوره استرس می‌شوند، درواقع گیاه به مدت طولانی در یک بستر خاکی خاص رشد کرده و ریشه‌هایش به آن ترکیب عادت کرده‌اند، پس وقتی خاک جدید جایگزین می‌شود، ساختار آن متفاوت  می باشد، که باعث می‌شود ریشه‌ها برای جذب آب و مواد مغذی به زمان نیاز داشته باشند، برای کم کردن این علائم بهتر است خاک جدید را به‌تدریج جایگزین خاک قدیمی کنید و در صورت امکان، ترکیبی مشابه با خاک قبلی استفاده کنید؛ به علاوه ریشه گیاهان خیلی حساسند، اگر زمان خارج کردن گیاه از گلدان، ریشه‌ها خیلی تکان داده شوند یا بریده شوند، گیاه دچار استرس شده و پژمرده می‌شود.

تعویض خاک باعث تغییر در میزان جذب آب توسط گیاه می‌شود. اگر خاک جدید زهکشی بهتری نسبت به خاک قبلی داشته باشد، ممکن است آب سریع‌تر تخلیه شود و گیاه دچار کم‌آبی شود. در مقابل، اگر خاک جدید خیلی متراکم باشد، آب درون آن باقی می‌ماند و باعث پوسیدگی ریشه و در نتیجه پژمردگی گیاه می‌شود. پس از تعویض خاک، میزان آبیاری را با دقت تنظیم کنید. خاک را بررسی کنید و تنها زمانی که سطح آن خشک شد، آبیاری انجام دهید.

انتخاب خاک نامناسب نیز می‌تواند یکی از عوامل پژمردگی باشد، برخی از خاک‌های آماده، ممکن است دارای ترکیباتی باشند که برای گیاه خاص شما مناسب نباشند؛ مثلا، خاکی که برای کاکتوس‌ها مناسب است، برای گیاهان برگ‌دار ممکن است خیلی سبک باشد و رطوبت کافی را نگه ندارد، پس قبل از تعویض خاک، تحقیق و ترکیب خاکی مناسبی برای نوع گیاه خود انتخاب کنید.

مراقبت های بعد از تعویض خاک : 

• اولین آبیاری را بلافاصله پس از تعویض خاک انجام دهید تا خاک جدید کاملاً مرطوب شود و هوا از اطراف ریشه‌ها خارج شود.
• بعد از اولین آبیاری، اجازه دهید خاک کمی خشک شود و از آبیاری بیش‌ازحد پرهیز کنید تا ریشه‌ها فرصت تطبیق با محیط جدید را داشته باشند.
• گیاه را پس از تعویض خاک، در معرض نور مستقیم خورشید قرار ندهید، زیرا ممکن است باعث پژمردگی شود.
• گیاه را از دستگاه‌های گرمایشی، کولر و باد مستقیم پنجره‌ها دور نگه دارید.
• تا دو هفته پس از تعویض خاک، به گیاه کود ندهید. زیرا ریشه‌ها هنوز در حال بهبود هستند و ممکن است به کود حساس باشند.
• بعد از تعویض خاک، گلدان را زیاد جابه‌جا نکنید، زیرا گیاه به محیط پایدار نیاز دارد تا بتواند با شرایط جدید سازگار شود. سعی کنید تا یک هفته گیاه را در همان مکان ثابت نگه دارید تا دچار استرس نشود.
• هرس کردن برگ‌ها و شاخه‌ها بلافاصله پس از تعویض خاک توصیه نمی‌شود، زیرا گیاه در حال ترمیم ریشه‌های خود است و به انرژی کافی نیاز دارد.
• در صورت مشاهده حشرات ریز در خاک، از آفت‌کش‌های طبیعی مانند روغن چریش یا چای بابونه استفاده کنید.